De zeldzaamste Diddlblaadjes en waarom ze zo gewild zijn

Wat bepaalt de zeldzaamheid van een blaadje?

De zeldzaamheid van een Diddlblaadje hangt zelden van één ding af. Het is meestal een optelsom van leeftijd, oplage, staat en compleetheid. Vroege oplages spelen een grote rol: de allereerste blaadjes uit het midden van de jaren negentig, toen het springmuisje van Thomas Goletz net populair begon te worden, zijn nu een stuk lastiger te vinden dan latere edities. Veel van die vroege exemplaren zijn destijds gewoon opgebruikt voor brieven en briefjes, en dus simpelweg verdwenen.

Daarnaast telt de oorspronkelijke beschikbaarheid mee. Sommige thema's en seizoenscollecties stonden maar kort in de schappen. Een vakantie-editie die slechts een paar maanden te koop was, of een ontwerp dat alleen via een bepaalde winkelketen werd verspreid, is logischerwijs schaarser dan een blaadje dat jarenlang overal verkrijgbaar was. Hoe korter en beperkter de verkoopperiode, hoe groter de kans dat een ontwerp nu moeilijk te vinden is.

Thema's, series en exclusieve uitgaven

Niet elk Diddl-thema was destijds even geliefd, en niet alles werd in dezelfde aantallen gedrukt. Thema's die op een kleinere doelgroep mikten of minder mainstream waren, kunnen daardoor nu juist zeldzaam zijn. Ook landverschillen spelen een rol. Een ontwerp dat in Duitsland breed werd uitgebracht via uitgever Depesche, kan in Nederland nooit echt zijn aangeslagen en daardoor hier zeldzaam zijn.

Verder zorgden speciale samenwerkingen en acties voor kleinere oplages. Denk aan blaadjes die alleen als toegift bij een ander product werden meegeleverd, of die exclusief in één type winkel lagen. Dit soort uitgaven kwam vanzelf in beperkte aantallen in omloop. Een paar voorbeelden van wat doorgaans schaarser is:

• vroege blaadjes uit de begintijd van de Diddlblaadjes;
• kortlopende seizoens- en feestdageneditie's;
• ontwerpen die alleen in bepaalde landen verschenen;
• blaadjes uit samenwerkingen of als premium-toegift.

De rol van populariteit destijds

Een blaadje kan ook gewild zijn doordat het ontwerp gewoon mooi of geliefd was. Bepaalde personages en motieven spraken kinderen meer aan dan andere, en juist die werden destijds fanatiek beschreven en weggegeven. Het paradoxale gevolg is dat sommige populaire ontwerpen nu schaars zijn in goede staat: ze werden volop gebruikt en zelden onaangeroerd bewaard. Daar staat tegenover dat minder geliefde thema's soms ongebruikt in een la belandden en dáárdoor nu juist gaaf te vinden zijn.

Voor verzamelaars maakt dit het inschatten van waarde extra boeiend. Het gaat niet alleen om hoeveel exemplaren er ooit zijn gemaakt, maar ook om hoeveel er de tand des tijds in goede staat hebben doorstaan. Een breed verspreid ontwerp dat bijna iedereen verbruikte, kan in topconditie alsnog zeldzaam zijn. Wie zijn verzameling opbouwt, doet er goed aan dit onderscheid tussen oorspronkelijke oplage en bewaarde oplage in het achterhoofd te houden.

Waarom de staat zo zwaar weegt

Zeldzaamheid en staat gaan hand in hand. Een blaadje in perfecte, ongebruikte toestand is doorgaans veel meer waard dan exact hetzelfde ontwerp met ezelsoren of inktvlekken. En juist daar wringt het: Diddlblaadjes waren gebruiksvoorwerpen. Ze werden beschreven, opgestuurd en rondgedeeld. Vergeelde randen, penvlekken of een vouw zitten er sneller in dan je zou denken. Een vroeg ontwerp dat nooit is gebruikt en zijn frisse kleuren heeft behouden, is daardoor dubbel bijzonder.

Een gewoon blaadje in topstaat kan voor een verzamelaar aantrekkelijker zijn dan een zeldzamer ontwerp met flinke gebruikssporen.

Compleetheid telt eveneens mee. Een blok waarvan alle oorspronkelijke blaadjes nog aanwezig zijn, is vaak gewilder dan losse exemplaren. Veel blokken raakten door de jaren heen incompleet: er werd uit geschreven, blaadjes gingen verloren of werden aan vriendjes weggegeven. Een onaangeroerd, vol blok is daarom relatief schaars.

Ook beschadigd kan gewild zijn

Beschadigde blaadjes zijn minder waard, maar daarmee niet waardeloos. Voor een verzamelaar die één specifiek ontwerp mist om een serie compleet te maken, kan zelfs een exemplaar met vergeelde randen of lichte waterschade welkom zijn. Liever een beschadigd exemplaar dan een gat in de collectie. Wel geldt: hoe beter je je blaadjes bewaart, hoe meer waarde je behoudt. Zuurvrij papier, uit de zon en niet te vochtig doen wonderen.

Hoe schat je zelf in wat zeldzaam is?

De praktische manier om zeldzaamheid in te schatten, is kijken naar het aanbod. Hoe vaak komt een bepaald ontwerp voorbij op platforms als Marktplaats, eBay en Catawiki? Een blaadje dat je zelden of nooit ziet aangeboden, is doorgaans schaarser dan een ontwerp dat elke week opduikt. Houd er rekening mee dat vraag en aanbod samen de prijs bepalen: als meerdere verzamelaars hetzelfde zeldzame exemplaar willen, kan de prijs flink oplopen.

Ook online verzamelaarsgemeenschappen zijn goud waard. Daar deelt men ervaringen over welke series populair of moeilijk vindbaar zijn. Wil je gerichter aan de slag met verzamelen of weten wat je collectie bijzonder maakt, dan loont het om die kennis te combineren met eigen observaties. Uiteindelijk geldt: waar veel vraag is en weinig aanbod, daar zit de zeldzaamheid, en dus de potentiële waarde.

Zeldzaamheid versus persoonlijke waarde

Tot slot is het goed om twee dingen uit elkaar te houden: marktwaarde en gevoelswaarde. Een blaadje kan voor jou onbetaalbaar zijn omdat het je herinnert aan een penvriendin of aan een vakantie, terwijl het voor de markt nauwelijks bijzonder is. Andersom kan een blaadje dat jou niets zegt voor een gerichte verzamelaar precies de ontbrekende schakel zijn. Zeldzaamheid is dus deels objectief, deels in het oog van de verzamelaar.

Voor wie wil verzamelen, is dat eigenlijk geruststellend. Je hoeft niet per se de allerduurste ontwerpen na te jagen om plezier te beleven aan je verzameling. Een mooi opgebouwde, goed bewaarde collectie rond een thema dat jou aanspreekt, is op de lange termijn vaak waardevoller, zowel emotioneel als soms financieel, dan een willekeurige stapel losse blaadjes. Bouw rustig op, let op de staat en laat je leiden door wat je zelf mooi vindt.